Τεχνητή νοημοσύνη: Πώς μπορεί να κερδίσει την εμπιστοσύνη σου ακόμα και για οικονομικές επενδύσεις
Η συναισθηματική εμπιστοσύνη μετρά περισσότερο από τα ψυχρά δεδομένα, αλλά υπάρχει λύση και για αυτό.
Οι άνθρωποι εμπιστεύονται το ταίρι τους, όταν πρόκειται για οικονομικές συμβουλές, αλλά μια νέα μελέτη δείχνει ότι υπό προϋποθέσεις μπορούν να εμπιστευτούν εξίσου ένα μοντέλο AI. Δεν έχει να κάνει τόσο με τη λογική αξιολόγηση των επιλογών, όσο με το αίσθημα ότι ο άλλος νοιάζεται πραγματικά για το καλό τους. Στα οικονομικά, όπου το ρίσκο βιώνεται ως προσωπικό, η συναισθηματική ασφάλεια φαίνεται να λειτουργεί ως φίλτρο εμπιστοσύνης.
Τα επίπεδα εμπιστοσύνης
Όπως αναφέρεται στο PsyPost, οι ερευνητές ξεχωρίζουν την εμπιστοσύνη σε δύο διαφορετικά επίπεδα. Από τη μία υπάρχει η γνωστική εμπιστοσύνη, δηλαδή η πεποίθηση ότι κάποιος ή κάτι είναι ικανό, αξιόπιστο και ξέρει τι κάνει. Από την άλλη υπάρχει η συναισθηματική εμπιστοσύνη, που σχετίζεται με το δέσιμο, τη φροντίδα και την αίσθηση ότι ο σύμβουλος έχει προσωπικό ενδιαφέρον. Στις οικονομικές αποφάσεις, η δεύτερη αποδεικνύεται πολύ πιο καθοριστική από την πρώτη, ακόμη κι αν η τεχνολογία θεωρείται πιο «έξυπνη».
Στα πειράματα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αλλάξουν επενδυτική επιλογή μετά από σύσταση είτε του συντρόφου τους είτε ενός ψηφιακού συμβούλου. Η διαφορά στην αποδοχή των συμβουλών ήταν ξεκάθαρη. Όταν η πρόταση ερχόταν από τον άνθρωπο της σχέσης τους, οι πιθανότητες να την ακολουθήσουν αυξάνονταν αισθητά. Το κρίσιμο στοιχείο δεν ήταν ποιος είχε τα καλύτερα δεδομένα, αλλά ποιος προκαλούσε μεγαλύτερη συναισθηματική σιγουριά για το αποτέλεσμα.
Μια ανθρώπινη πινελιά
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της έρευνας είναι το πόσο εύκολα μπορεί να αλλάξει η στάση απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη με μια απλή ανθρώπινη πινελιά. Όταν το σύστημα απέκτησε ένα ουδέτερο ανθρώπινο όνομα, οι συμμετέχοντες άρχισαν να το αντιμετωπίζουν πολύ πιο θετικά. Η αποδοχή των συμβουλών του έφτασε σχεδόν στα ίδια επίπεδα με εκείνα του συντρόφου, δείχνοντας ότι ακόμη και ελάχιστη ανθρωπομορφοποίηση αρκεί για να «σπάσει» η καχυποψία.
Η έρευνα δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι η τεχνητή νοημοσύνη καθαυτή, αλλά ο τρόπος που παρουσιάζεται. Ένα απρόσωπο εργαλείο, ως ψυχρός αξιολογητής μιας συνθήκης, δημιουργεί επιφυλακτικότητα. Όταν όμως αποκτά στοιχεία που θυμίζουν ανθρώπινη παρουσία, ενεργοποιούνται μηχανισμοί συναισθηματικής εμπιστοσύνης. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι χρήστες πιστεύουν πως η μηχανή νοιάζεται πραγματικά, αλλά ότι αισθάνονται πιο άνετα να δεχτούν τη συμβουλή της.
Ένα ακόμη κρίσιμο εύρημα είναι ότι η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης από τον σύντροφο δεν μειώνει καθόλου την αξιοπιστία του. Όταν ο άνθρωπος δίνει τη συμβουλή αλλά απευθύνεται στην τεχνολογία ως βοήθημα, η αποδοχή παραμένει εξίσου υψηλή. Φαίνεται ότι η ανθρώπινη παρουσία λειτουργεί ως «γέφυρα» που επιτρέπει στην τεχνολογία να γίνει αποδεκτή χωρίς να χάνεται η συναισθηματική διάσταση της απόφασης.
Τεστ με πραγματικά επενδυτικά προϊόντα
Στα πιο ρεαλιστικά σενάρια, όπου χρησιμοποιήθηκαν πραγματικά επενδυτικά προϊόντα και πιο φυσικός διάλογος, τα αποτελέσματα δεν άλλαξαν. Οι συμμετέχοντες εξακολούθησαν να εμπιστεύονται περισσότερο τον σύντροφο ή τον σύντροφο με τη βοήθεια AI, παρά ένα αυτόνομο σύστημα. Αυτό δείχνει ότι τα ευρήματα δεν οφείλονται απλώς σε θεωρητικές ασκήσεις, αλλά αντανακλούν βαθύτερες ψυχολογικές τάσεις στη λήψη οικονομικών αποφάσεων.
Οι ίδιοι οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η εύκολη ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς την AI κρύβει κινδύνους. Όταν η τεχνολογία φαίνεται «ανθρώπινη», υπάρχει ο φόβος να της αποδίδεται μεγαλύτερη αξιοπιστία από όση της αναλογεί. Ο στόχος, όπως τονίζουν, δεν πρέπει να είναι η τυφλή εμπιστοσύνη, αλλά η σωστά ζυγισμένη σχέση με τα συστήματα, ώστε οι χρήστες να κατανοούν τόσο τις δυνατότητες όσο και τα όριά τους.
Η μελέτη δημοσιεύεται στο Computers in Human Behavior.
